TEKST: Ada Ćeremida
DATUM OBJAVE: 20.4.2026.
Treće izdanje Industry Day u Visokom još jednom je otvorilo pitanje dizajna kao sistema, onog koji povezuje ideju, proizvodnju i odgovornost.
Kroz ovogodišnji fokus na „Green Deal“, razgovor se pomjera dalje od estetike i ulazi u prostor odluka, procesa i uticaja koji dizajn ima na društvo.
U tom kontekstu, razgovarali smo sa Slavimirom Futrom, jednim od najuticajnijih dizajnera i vizualnih komunikatora u regionu, čiji rad već godinama pomjera granice između forme, poruke i sistema.
Njegov pristup dizajnu ne počinje izgledom, nego pitanjem smisla, što se jasno reflektovalo i kroz njegovu ulogu na Alma Ras Industry Day. Dizajn, kako ga on vidi, nije dekoracija, nego rezultat jasno postavljene ideje i razumijevanja onoga što treba da komunicira.
Zato njegov pogled na savremeni dizajn pomjera fokus sa onoga što vidimo na ono što osjećamo i razumijemo već u prvim sekundama susreta s vizualom.
Razgovor sa Slavimirom Futrom otvara pitanja koja su danas ključna za razumijevanje dizajna. Umjesto forme, fokus stavlja na istinu, inteligenciju i osjećaj koji dizajn ostavlja.
Njegovi odgovori pomjeraju granicu između lijepog i smislenog, između trenda i onoga što traje.
Kada gledate jedan dizajn, šta vam prvo govori da li ima identitet ili ne?
Pa, prije svega, kod tih stvari je najvažnije da budu istinite. To se jednostavno nekako osjeti. Mi živimo danas u vremenu kada svi mogu da naprave nešto lijepo i atraktivno, a jako malo ljudi mogu da naprave nešto pametno. I to je ono što nas odvaja od umjetne inteligencije, ali i od “umjetničke” u tom smislu.
Tako da se odmah vidi, stvarno na prvi pogled, da li je nešto vještačko ili je organsko, prirodno, pametno i lijepo. To je sveti gral komunikacije.
Koja je najčešća greška mladih dizajnera danas?
Mislim da mladi dizajneri upravo tu problematiku forme usvajaju brže nego problematiku istine, odnosno inteligencije. Zato što je lakše doći do forme nego do istine, ljudi to rade preko ljepote.
Lako se iskopira nešto što je trend, nešto što se svima sviđa, i onda se na taj način svrstate u jednu armiju istomišljenika estetskih i time sebi obezbijedite neku poziciju u tom mikro društvu kojem pripadate.
Ali ono što preživljava decenije, da ne kažem vijekove, uvijek je ta suštinska istina. Uvijek treba tražiti više u inteligenciji nego u ljepoti.
Kako znate da je projekat završen? Postoji li ta tačka gdje treba stati?
Projekat se završava onda kada se osjeti da će uraditi svoj posao. Ipak je grafički dizajn dio industrije u kojoj ste vi direktno vezani za potrebe klijenta.
To se osjeti kad je dovoljno, kada nema potrebe da se zatrpava dodatnim informacijama ili dodatnim estetikama koje služe da uljepšaju stvar.
Čim vidite da neko ukrašava, znači da pokušava da nadoknadi neku rupu u konceptu ili opet u toj istoj inteligenciji.
Jedna riječ koja danas najviše nedostaje dizajnu?
Ljubav.
To je ono što se osjeća duboko. Empatija i međuljudski odnosi postali su nešto što se podrazumijeva, a zaboravili smo koliki je njihov potencijal i intenzitet. Ono što je duboko u nama skriveno, što je naša priroda, mi smo usmjereni jedni na druge.
A u novim okolnostima tehnoloških revolucija mi smo se, zapravo, okrenuli više sebi. I onda iz te pozicije gledamo svijet, a svijet nije nigdje van nas, on je u nama.
Onaj ko je shvatio da je čitav svijet u njemu, čitav univerzum i život, ta osoba privlači druge ljude. I to je ono što mladi nikako da shvate.
TEKST: Ada Ćeremida
Ljeto u regiji već od juna donosi dane ispunjene koncertima pod otvorenim nebom, filmskim projekcijama na trgovima, umjetničkim programima u historijskim gradovima i vikendima zbog kojih vrijedi spakovati torbu i krenuti na put.
Od Sarajeva, Mostara i Stoca do Splita, Tirane, Ljubljane i Novog Sada, festivalska sezona 2026. nudi sadržaje za gotovo svaki interes bilo da pratite muziku, film, fotografiju, književnost ili savremenu umjetnost.
Kako bismo vam olakšali planiranje ljeta, na jednom mjestu okupljamo datume i lokacije festivala širom regije koje vrijedi imati na radaru.
Mnogi od njih smješteni su u gradovima i destinacijama koje same po sebi mogu postati vikend ili mini godišnji odmor, pa festival lako može biti samo jedan dio putovanja.
Ovu listu ćemo tokom ljeta dopunjavati novim informacijama i datumima, a za početak donosimo pregled događaja koje već sada možete upisati u kalendar.
13. – 19. juni 2026.
Garden of Dreams odavno je prerastao format klasičnog muzičkog festivala. Program koji povezuje muziku, urbani prostor, dizajn i različite gradske lokacije čini ga jednim od najzanimljivijih ljetnih događaja u Sarajevu. Upravo zbog tog spoja kulture, arhitekture i noćnog života privlači i publiku koja možda ne prati festivalsku scenu tokom ostatka godine.
2. – 4. juli 2026.
Mostar Summer Fest i ove godine okuplja neka od najpoznatijih regionalnih imena savremene muzičke scene. Uz festivalski program, posjeta Mostaru početkom jula znači i priliku za istraživanje grada prije vrhunca turističke sezone. Idealan je izbor za produženi vikend u Hercegovini.
17. – 19. juli 2026.
Malo koji festival u regiji može se pohvaliti okruženjem kakvo nudi OK Fest. Smješten u Nacionalnom parku Sutjeska, festival kombinuje muziku, prirodu, kampovanje i planinske pejzaže. Upravo ta kombinacija godinama ga izdvaja od drugih događaja na regionalnoj sceni.
6. – 8. august 2026.
Freshwave Festival ove godine stiže pod sloganom „Enter the Nexus“ i ponovo zauzima tvrđavu Kastel u Banjoj Luci. Fokus ostaje na povezivanju različitih muzičkih scena i publike, dok sama lokacija festivalu daje poseban identitet među regionalnim elektronskim događajima.
10. – 12. juli 2026.
Ultra Europe ostaje jedan od najvećih elektronskih festivala u Evropi i događaj koji svake godine privlači desetine hiljada posjetilaca iz cijelog svijeta. Split tokom tih dana postaje centralna tačka evropske festivalske scene, a mnogi posjetioci putovanje nastavljaju prema hrvatskim otocima i obali.
Juli 2026.
EXIT je i dalje najveći muzički festival u regiji te jedan od najprepoznatljivijih kulturnih brendova Balkana na međunarodnoj sceni. Smješten na Petrovaradinskoj tvrđavi, festival spaja impresivnu lokaciju i raznovrstan program koji okuplja izvođače iz cijelog svijeta.
11. – 20. juni 2026.
Jedan od najvažnijih filmskih događaja na hrvatskoj obali donosi selekciju regionalnih i međunarodnih ostvarenja uz projekcije na atraktivnim gradskim lokacijama. Split tokom festivala dobija dodatnu kulturnu dinamiku koja privlači i filmsku publiku i turiste.
9. – 16. juli 2026.
Pulska Arena ostaje jedna od najposebnijih filmskih pozornica u Evropi. Spoj antičke arhitekture i savremene filmske produkcije razlog je zbog kojeg se ovaj festival redovno nalazi na listama događaja koje vrijedi doživjeti barem jednom.
21. – 26. juli 2026.
Nekadašnji Motovun Film Festival danas djeluje pod imenom Cinehill i održava se u Fužinama u Gorskom kotaru. Nova lokacija donijela je drugačiju atmosferu, ali festival je zadržao fokus na autorskom i nezavisnom filmu po kojem je godinama bio prepoznatljiv.
August 2026.
Iako mlađi od većine festivala na ovoj listi, Slano Film Days se vrlo brzo pozicionirao kao jedno od najzanimljivijih mjesta susreta filmskih autora i publike u regiji. Intimniji format, razgovori s autorima i lokacija na dubrovačkoj rivijeri izdvajaju ga od klasičnih festivalskih modela.
14. – 21. august 2026.
Sarajevo Film Festival ostaje najveći filmski događaj jugoistočne Evrope i kulturna sedmica koja svake godine transformiše grad. Pored filmskog programa, važan dio festivala čine CineLink, Talents Sarajevo i brojni industrijski sadržaji koji okupljaju autore, producente i filmske profesionalce iz cijelog svijeta.
24. – 26. juli 2026.
Jedan od najstarijih kulturnih festivala u Bosni i Hercegovini i ove godine okuplja književnike, umjetnike i naučnike iz regije. Među gostima su Zlatan Stipišić Gibonni, Rambo Amadeus i umjetnica Hanna Dujmović, a spoj programa i ambijenta Stoca daje festivalu poseban karakter.
10. juli – 25. august 2026.
Dubrovnik Summer Festival donosi bogat program teatra, muzike, plesa i umjetnosti na otvorenim scenama unutar historijske jezgre grada. Malo koji festival u regiji ima tako snažnu vezu između kulturnog programa i samog grada kao pozornice.
Juni 2026.
Jedan od najvažnijih pozorišnih događaja u Sloveniji okuplja produkcije iz zemlje i regije. Festival je dobra prilika za upoznavanje savremene teatarske scene, ali i za otkrivanje Maribora kao kulturne destinacije.
Septembar 2026.
BITEF decenijama zauzima posebno mjesto na evropskoj pozorišnoj mapi. Poznat po eksperimentalnim i savremenim produkcijama, festival i dalje postavlja pitanja o budućnosti izvedbenih umjetnosti.
Prvi otkrijte najnovije trendove, ekskluzivne vijesti, najbolje shopping preporuke i pogled u backstage priče!
